Thái độ hoài nghi nghề nghiệp

06. ISA 240 st1\:*{behavior:url(#ieooui) }

Thái độ hoài nghi nghề nghiệp (Tham chiếu: Đoạn 12 – 14)

  • Việc duy trì thái độ hoài nghi nghề nghiệp đòi hỏi kiểm toán viên phải liên tục đặt câu hỏi xem các thông tin và bằng chứng kiểm toán thu được có dấu hiệu của sai sót trọng yếu do gian lận hay không. Thái độ này bao gồm việc xem xét độ tin cậy của các thông tin sẽ được sử dụng làm bằng chứng kiểm toán và kiểm soát việc lập và duy trì các thông tin đó. Do đặc điểm của gian lận, thái độ hoài nghi nghề nghiệp của kiểm toán viên đặc biệt quan trọng khi xem xét rủi ro có sai sót trọng yếu do gian lận.
  • Mặc dù kiểm toán viên đã hiểu biết về sự trung thực và chính trực của Ban Giám đốc và Ban quản trị của đơn vị được kiểm toán, nhưng thái độ hoài nghi nghề nghiệp của kiểm toán viên vẫn đặc biệt quan trọng khi xem xét các rủi ro có sai sót trọng yếu do gian lận bởi vì trong nhiều trường hợp đã có thể có thay đổi.
  • Theo Chuẩn mực kiểm toán quốc tế số 200, các chuẩn mực kiểm toán quốc tế không yêu cầu kiểm toán viên phải xác minh tính chân thực của các tài liệu, và kiểm toán viên cũng không được đào tạo để trở thành chuyên gia và cũng không được coi là chuyên gia trong việc xác minh tính chân thực nói trên.[14] Tuy nhiên, khi kiểm toán viên xác định được các vấn đề làm kiểm toán viên tin rằng một tài liệu có thể không chân thực hoặc các điều khoản trong tài liệu đã bị chỉnh sửa mà không được thông báo cho kiểm toán viên, thì có thể điều tra thêm bằng các thủ tục sau:
    • Xác nhận trực tiếp với bên thứ ba;
    • Sử dụng chuyên gia để đánh giá tính chân thực của tài liệu đó.

Thảo luận trong nhóm kiểm toán (Tham chiếu: Đoạn 15)

vinasc-city-34

  • Việc thảo luận trong nhóm kiểm toán về khả năng báo cáo tài chính của đơn vị được kiểm toán có thể có sai sót trọng yếu do gian lận nhằm:
    • Tạo cơ hội cho các thành viên có nhiều kinh nghiệm trong nhóm kiểm toán trao đổi quan điểm của mình về các nội dung trong báo cáo tài chính có khả năng có sai sót trọng yếu do gian lận và hình thức sai sót;
    • Giúp cho kiểm toán viên có thể xem xét biện pháp xử lý thích hợp đối với khả năng báo cáo tài chính có sai sót trọng yếu do gian lận và xác định thành viên nào trong nhóm sẽ thực hiện các thủ tục kiểm toán nào;
    • Cho phép kiểm toán viên xác định được cách thức trao đổi kết quả thực hiện các thủ tục kiểm toán trong nhóm kiểm toán và cách thức để xử lý các cáo buộc gian lận mà kiểm toán viên nhận được.
  • Nội dung thảo luận trong nhóm kiểm toán có thể bao gồm:
    • Trao đổi ý kiến giữa các thành viên trong nhóm kiểm toán về các nội dung trong báo cáo tài chính có khả năng có sai sót trọng yếu do gian lận và hình thức sai sót, cách thức Ban Giám đốc có thể thực hiện và che giấu hành vi lập báo cáo tài chính gian lận và cách thức mà tài sản của đơn vị có thể bị biển thủ;
    • Xem xét các dấu hiệu có sự điều chỉnh kết quả kinh doanh và các thủ đoạn mà Ban Giám đốc có thể thực hiện nhằm điều chỉnh kết quả kinh doanh dẫn đến việc lập báo cáo tài chính gian lận;
    • Xem xét các yếu tố bên ngoài và bên trong có ảnh hưởng đến đơn vị được kiểm toán có thể tạo ra động cơ hoặc áp lực buộc Ban Giám đốc hoặc những đối tượng khác phải thực hiện hành vi gian lận, tạo cơ hội thực hiện hành vi gian lận, và cho thấy có văn hóa hoặc môi trường tạo điều kiện cho Ban Giám đốc hoặc các đối tượng khác có thể hợp lý hóa hành vi gian lận;
    • Xem xét sự giám sát của Ban Giám đốc đối với các nhân viên thường tiếp cận với tiền hoặc tài sản dễ bị biển thủ;
    • Xem xét các thay đổi bất thường hoặc chưa giải thích được trong hành vi hoặc lối sống của Ban Giám đốc hoặc các nhân viên mà nhóm kiểm toán lưu ý;
    • Nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì thái độ đúng đắn trong suốt cuộc kiểm toán đối với khả năng tồn tại sai sót trọng yếu do gian lận;
    • Xem xét các tình huống có thể có khả năng tồn tại gian lận;
    • Xem xét xem bằng cách nào để bổ sung yếu tố mà đơn vị được kiểm toán không thể dự đoán trước được vào nội dung, lịch trình và phạm vi của các thủ tục kiểm toán sẽ được thực hiện;
    • Xem xét và lựa chọn các thủ tục kiểm toán hiệu quả để xử lý khả năng tồn tại sai sót trọng yếu do gian lận trong các báo cáo tài chính của đơn vị được kiểm toán;
    • Xem xét các cáo buộc gian lận mà kiểm toán viên nhận được;
    • Xem xét rủi ro Ban Giám đốc khống chế kiểm soát.